Van elke patiënt kun je leren

Dr. Ruud Erdman, GZ-psycholoog, psychoanalytisch psychotherapeut. Verbonden aan het Erasmus Medisch Centrum te Rotterdam en zelfstandig gevestigd in Krimpen aan de Lek. Leertherapeut en NVPP supervisor.

De reden dat ik het leuk vind om over de hier onder beschreven patiënt iets te vertellen, is omdat hij mij, nadat hij mij eerst enorm aan het schrikken had gebracht, ook een aantal dingen geleerd heeft.

Het is al weer geruime tijd geleden dat Thomas ( 35 jaar oud) zich tot mij wendt voor psychotherapeutische behandeling. Wat bij onze eerste ontmoeting direct opvalt is zijn modieuze kledingstijl; hij heeft een dandy achtige uitstraling. Alles in zijn kleding is geraffineerd, een tikkeltje vrouwelijk en pseudoslordig op elkaar afgestemd. Hij maakt een gehaaste en opgejaagde indruk.

Na mij eerst even een compliment te hebben gegeven over mijn naar zijn indruk smaakvol ingerichte spreekkamer, steekt hij van wal met een litanie van klachten. Hier volgt een opsomming: zijn vriendin heeft het een aantal maanden geleden voor de tweede keer uitgemaakt. Twee jaar daarvoor had zij het ook al uitgemaakt nadat zij, zonder hem daarvan in kennis te stellen zich van hun gezamenlijk kind had laten aborteren. Ruim 10 jaar geleden zijn zijn ouders gescheiden en sinds die tijd heeft hij geen contact meer met zijn vader. In zijn werk ( bouwkunde) is nauwelijks of geen werk meer te vinden vanwege de recessie. En als je geen of weinig opdrachten krijgt kun je geen vrouw onderhouden, aldus patiënt. Op alle vlakken van het leven voelt Thomas zich uiterst onzeker en dan blijkt bij navraag dat hij de jongste is van een tweeling en dat zijn tweeling broer in alle vakken op school en ook op sportgebied, carrière en qua uiterlijk veel succesvoller was en is dan hij. Ook ten aanzien van een oudere zus voelt Thomas zich achtergesteld. Hij heeft geen enkel zelfvertrouwen, een uitgesproken negatief zelfbeeld , denkt aan zelfmoord plegen en bij afronding van ons kennismakings gesprek vermeldt Thomas ook nog dat hij inmiddels 7 psychologen heeft versleten. De grondstemming is somber en straalt fatalisme uit.

Bij aanvang van de behandeling persisteert Thomas in het chronisch devalueren van zich zelf en geeft hij aan op internet uitgebreid te zoeken naar methodes om een eind aan zijn leven te maken. De antidepressiva, voorgeschreven door de huisarts worden op mijn voorstel verhoogd. Het devalueren echter en het zich steeds vergelijken met derden, waarbij hij altijd de mindere is, blijft aanhouden. De behandeling draait naar mijn mening te lang stationair en mijn ongerustheid wordt steeds groter.

Thomas wijst een intensivering van de frequentie af en als ik vervolgens uitgebreid psychodiagnostisch onder zoek voorstel via Psychotherapeutisch Centrum De Viersprong in Halsteren loopt Thomas, voor mij volstrekt onverwacht ( boos) mijn spreekkamer uit naar buiten, met de woorden:  “ik ben niet gek” .

De angst slaat me om het hart; wat te doen. Na enig gepuzzel in mijn hoofd bel ik zijn huisarts vanwege mijn angst voor een TS . Zij komt met een voortreffelijk voorstel: bel hem op en vraag of hij vanmiddag nog een gesprek met je wil om e.e.a. te bespreken . Aldus geschiedde en daar werd mij duidelijk dat Thomas mijn  voorstel als een enorme narcistische krenking (de zoveelste in zijn leven) had opgevat. En vervolgens ; hij was niet zozeer boos op mij maar ik had hem onbedoeld erg angstig gemaakt.

Wat heb ik van Thomas geleerd: 1) een tweeling broer die “chronisch” beter presteert, in de perceptie van betrokkene, kan gevoeligheid voor jaloezie en krenking activeren. 2) patiënten geven gevoel door; als zij angstig worden of zich gekrenkt voelen kan het zo zijn dat jij als therapeut die gevoelens (onbewust) overneemt en 3) contact met de huisarts kan tot praktische en nuttige oplossingen leiden.

Bij afronding van de behandeling, kon Thomas de emotionele pijn, welke onlosmakelijk verbonden is met welke vorm van krenking dan ook, verdragen en goed hanteren. Inzicht helpt, maar het kost wel tijd voor het zover is en dat vereist geduld van beiden.

Meer berichten uit de spreekkamer