Uit welke spreekkamer?!

Dorien Philipszoon, psychiater en psychoanalytisch psychotherapeut

Als psychiater, psychoanalytisch psychotherapeut en supervisor werk ik in verschillende spreekkamers. Twee vaste spreekkamers en meerdere wisselende ruimtes. Op al die plekken is voor mij hetzelfde belangrijk. Ik moet me er namelijk zelf prettig genoeg voelen om mijn werk goed te kunnen doen en zo voldoende holding en veiligheid aan mijn patiënten en supervisandi te kunnen bieden. Voor mij houdt dit heel concreet in dat ik het liefst werk in een lichte persoonlijke spreekkamer met warme kleuren, schilderijen, planten en liefst bloemen. Dit klinkt voor u waarschijnlijk als een open, logische deur, want iedereen werkt toch het best in een prettige op zijn/haar persoon afgestemde kamer? In GGZ-instellingen wordt het echter steeds gewoner om regelmatig te verhuizen van plek of om geen vaste kamer te hebben. Dit maakt ons werk mijns inziens moeilijker uitvoerbaar, namelijk moeilijker om jezelf prettig genoeg te voelen.

Maar hoezo moet je jezelf prettig voelen, waarom is dat zo belangrijk?

Ik kom via een omweg bij deze vraag. Eerst dit: wat doe ik eigenlijk in mijn spreekkamers? Luisteren, praten, etcetera. Maar volgens mij is het meest specifieke wat ik doe mentaliseren, steeds opnieuw. Mentaliseren over mijn patiënte, die zichzelf weer in een onmogelijke afhankelijke situatie gebracht heeft, waaraan ik me erger, maar dan realiseer ik mijn ergernis, waarover ik reflecteer en dan ga ik samen met haar nadenken over wat er aan de hand zou kunnen zijn. Of reflecteren over mijn supervisand, die angstig is over zijn patiënt, die in allemaal sloten tegelijk aan het lopen is. Ik raak ook even de weg kwijt, word een beetje angstig van de hele situatie en wil het liefst net als mijn supervisand alles snel oplossen. Ik merk dit bij mijzelf, deel dit gevoel met mijn supervisand, hij herkent hetzelfde gevoel bij hem en samen reflecteren we over onze gevoelens en over zijn patiënt. Of mentaliseren over een groepsproces in mijn team, waarin we ernstige borderline patiënten behandelen. Regelmatig spelen in ons team heftige gevoelens, parallel aan de processen, die in de groepspsychotherapie spelen. Ook hier raken we regelmatig ons mentaliserend vermogen even kwijt, één van ons realiseert zich dat en dan reflecteren we er samen over.

Om steeds opnieuw te kunnen mentaliseren ofwel reflecteren ofwel met gevoel nadenken, moet je zelf goed genoeg in je vel zitten. Moet je jezelf prettig genoeg voelen, wat natuurlijk van meerdere factoren afhankelijk is. Een goede persoonlijke spreekkamer helpt hierbij en is voor mij onontbeerlijk!

Meer berichten uit de spreekkamer