Auteursarchief: redactie

Donderdag 4 maart 2021: Webinar voor alle belangstellenden in het psychoanalytische gedachtegoed over Corona en doodsangst in de psychodynamische psychotherapie

Corona en doodsangst in de psychodynamische psychotherapie

Wat leren we van deze pandemie?

Datum: donderdag 4 maart van 20.00 – 21.15 uur online webinar.

Inleiding: Quin van Dam

De dreiging van het coronavirus brengt bij ons allen doodsangst teweeg: we vrezen te overlijden of een van onze naasten te verliezen. Deze angst voor de dood, die meestal op de achtergrond aanwezig is, komt door Covid-19 op de voorgrond te staan. De angst neemt nog meer toe als we geconfronteerd worden met coronagevallen in onze directe omgeving of met verhalen over eenzaam stervende patiënten op de IC.

Doodsangst stimuleert veel mensen om passende maatregelen te nemen, maar leidt soms tot ontkenning (‘ik behoor niet tot de risicogroep, dus het zal bij mij wel loslopen’), woedende protesten of tot vergaande complottheorieën. 

De coronapandemie raakt niet alleen ons, maar ook onze patiënten. Door ziekte of onverwacht overlijden van naasten, financiële en sociale onzekerheid en gedwongen afstand tot dierbaren voelen veel patiënten zich extra kwetsbaar en dreigen zij de grip op hun bestaan te verliezen.

Vinden zij in de psychoanalytische behandeling gehoor voor hun doodgerelateerde angsten? Zijn we als psychoanalytische psychotherapeuten voldoende geschoold om doodsangst te herkennen en de patiënt te helpen een nieuw perspectief te vinden?

Met dit webinar proberen we de volgende vragen te beantwoorden:

  • Welke mogelijkheden biedt onze psychodynamische psychotherapie tijdens deze coronacrisis?
  • Welke veranderingen zijn merkbaar in de thematiek?

De opzet van de avond is interactief, waarbij er na de inleidende presentatie van Quin van Dam ruimte is voor uitwisseling in aparte groepen aan de hand van casuïstiek. We sluiten af met een plenaire uitwisseling van ervaringen.

Graag nodigen we alle belangstellenden in het psychoanalytische gedachtegoed van harte uit om deel te nemen aan dit webinar. Er zijn geen kosten aan verbonden. Zoals eerder bij de ‘live’ psychoanalytische avonden voor belangstellenden ambiëren we niet alleen inhoudelijke deskundigheidsbevordering, maar is er zeker ook mogelijkheid tot onderlinge uitwisseling.

NVPP-leden die het vorige webinar over dit onderwerp hebben gemist kunnen zich uiteraard ook hiervoor aanmelden.

Werkwijze: Bij het webinar wordt gewerkt met een betaalde AVG proof versie van Zoom. De link krijg je na inschrijving toegestuurd.

Aanmelding: via info@nvpp.nl

Januari 2022: verkorte NVPP opleiding van start

Voor degenen die eerder de PT/PS (vanaf 2006 tot 2021) aan de RINO Amsterdam hebben afgerond en op grond hiervan in aanmerking komen voor gedeeltelijke vrijstelling van het reguliere opleidingsprogramma.

De (verkorte) opleiding bestaat uit:

  1. Technisch Theoretische cursus
  • Technisch Seminar 2 jaar: 70 bijeenkomsten van 5 kwartier.

    Hierin presenteren deelnemers een behandeling in de groep, inclusief het afnemen van een indicatie onderzoek. Afhankelijk van de omvang van de groep zullen er twee TS groepen van start gaan.

  • Practicum Indicatiestelling: 10 bijeenkomsten van 2 uur inclusief theorie over intake en indicatiestelling: 20 uur

  • Theoretische Cursus: 28 bijeenkomsten van 2 uur
    • Psychoanalytische theorievorming  10 uur
    • Seksualiteit, Gender  10 uur
    • Perversies   6 uur
    • Psychosomatiek en Somatoforme stoornissen   6 uur
    • De diverse persoonlijkheidsorganisaties   8 uur
    • Het proces in een psychoanalytische psychotherapie met een open einde  10 uur
    • Termineren  6 uur
    • Dromen (1 cursusdag)
  • Het eerste jaar omvat drie uur per week (35 bijeenkomsten per jaar)
  • Het grootste deel van het tweede jaar 5 kwartier per week (35 bijeenkomsten per jaar)
  1. Supervisies
  • 125 supervisiesessies over tenminste 5 psychoanalytische behandelingen bij tenminste 3 door de NVPP erkende supervisoren. In ieder geval 2 supervisiereeksen moeten een looptijd van minimaal 2 jaar bij dezelfde supervisor hebben. Voor max. 50 supervisiesessies (en max. 200 gesuperviseerde therapiesessies) kan vrijstelling worden aangevraagd op grond van eerdere (psychoanalytische) supervisies tijdens de PT opleiding, mits er sprake is van een erkend supervisor.
  1. Leertherapie
  • Parallel aan het begin van de eerste opleidingstherapieën onder supervisie start je een psychoanalytische leertherapie van minstens 2 keer per week gedurende minimaal een jaar bij een door de NVPP erkende psychoanalytisch leertherapeut.  Vrijstelling voor deze verplichte leertherapie is alleen mogelijk als je tijdens de PT-opleiding een psychoanalytische leertherapie van minimaal dezelfde frequentie en duur hebt gevolgd (of volgt) bij een psychoanalytisch psychotherapeut of een psychoanalyticus

Volledig programma Verkorte NVPP opleiding 2021-2022

Toelatingsprocedure

Belangstellenden worden verzocht zich vóór 1 mei 2021 te melden bij het secretariaat van de NVPP info@nvpp.nl en een motivatiebrief en CV aan te leveren.

Na aanmelding vindt een kennismakingsgesprek met de Toelatingscommissie plaats, leidend tot een opleidingsadvies op maat.

  • De kosten voor het cursorisch deel van de opleiding, exclusief supervisies en leertherapie, zijn rond de 4500 euro.
  • Cursus avond is de dinsdagavond en vindt plaats op het Olympiaplein 2-4

 

17 maart 2021: online voorlichtingsavond over de opleiding psychoanalytische psychotherapie in Amsterdam

Geïnteresseerd in het psychoanalytisch gedachtegoed en op zoek naar verdieping? Per september 2021 zal in Amsterdam weer een 4-jarige opleiding in de psychoanalytische psychotherapie van start gaan.

In verband hiermee vindt op woensdag 17 maart 2021 een voorlichtingsavond plaats. Deze zal online plaatsvinden.

PROGRAMMA:

20.00 uur         Introductie a.h.v. filmfragment, door  Coralina Versteeg, lid van de Opleidingscommissie

20.10 uur         de specialistische opleiding psychoanalytische psychotherapie; Dorien Philipszoon, voorzitter van de Opleidingscommissie, geeft informatie over:

–             de NVPP

–             de opleiding en het opleidingscurriculum

–             de kinder- en jeugd specialisatie

20.25 uur         Gelegenheid tot het stellen van vragen

20.35 uur         Ervaringen van opleidingskandidaten: interviews door Frans Schalkwijk

21.00 uur          Laatste vragen en afsluiting

Inschrijving voor deze informatieavond en verdere informatie bij het secretariaat van de NVPP: info@nvpp.nl

De opleiding bestaat uit:

– een cursorisch gedeelte met ruim aandacht voor de theorie en techniek van psychoanalytische evidence based behandelingen en de toepassing hiervan in de huidige GGZ praktijk

– een psychoanalytische leertherapie van 2 x per week gedurende minimaal een jaar, parallel aan de start van het supervisietraject

– een aantal onder supervisie uitgevoerde behandelingen

Indien er aantoonbaar ervaring is op bovengenoemde onderdelen, kan dispensatie aangevraagd worden.

De opleiding geeft toegang tot het lidmaatschap van de NVPP. Men wordt opgeleid tot psychoanalytisch psychotherapeut voor volwassenen.

De aanmelding voor de opleiding staat open voor degenen die een relevante BIG-registratie hebben: psychotherapeuten, psychiaters en klinisch psychologen.

Toegang tot de opleiding wordt voorafgegaan door een kennismakingsprocedure waarbij o.a. uw vooropleiding, ervaring en motivatie voor de opleiding aan bod komen.

Start opleiding: september 2021

Plaats: Amsterdam

Tijdstip: dinsdagavond (18.30 – 21.30 uur)

Duur van het cursorisch gedeelte: 4 jaar

Kosten: ca. 2600 euro per jaar.

Nieuw verschenen artikel: Het kernconflict in de affectfobietherapie. Een routekaart voor de behandeling.

door Quin van Dam

Samenvatting

Aan de hand van klinische illustraties toon ik hoe het psychodynamisch werkmodel van de Affectfobietherapie (AFT) therapeuten helpt om de klinische data uit de intake te ordenen en een behandelplan op te stellen. Met behulp van de conflict- en personendriehoek van Malan brengt de behandelaar in kaart welke intra- en interpersoonlijke kernconflicten bepalend zijn in de problematiek van de patiënt, hoe deze samenhangen met diens geschiedenis en herhaald worden in huidige relaties – ook die met de therapeut. Daarmee biedt het AFT-werkmodel niet alleen een aanvulling op de DSM 5-diagnose, maar ook een heldere route voor de behandeling. De kernconflicten worden besproken met de patiënt, om zo te bepalen of de hypothesen kloppen en de behandeling op koers ligt. PsyXpert-nr3-2020_Artikel_Het kernconflict in de Affectfobietherapie

Bericht van de studiedagcommissie NVPP

Vrijdag 6 november 2020: onder normale omstandigheden had op deze dag de NVPP studiedag in het Compagnietheater plaatsgevonden.

Vanwege alle beperkende maatregelen ten gevolge van het coronavirus heeft de studiedagcommissie in samenspraak met het bestuur van de NVPP besloten deze studiedag niet door te laten gaan.

De studiedagcommissie van de NVPP heeft wel enkele belangrijke mededelingen voor u, die u via de volgende link kunt bekijken:
https://us02web.zoom.us/rec/share/H0aUcSoCmN-6YlprLg0TiSaFmBzzBX8XBocsOorySdt8WuA9S9U5sS09x-xP6jY5.XroYQfFqo-Sa0OWM 
niet vergeten om het wachtwoord in te vullen (met copy/paste) Passcode: Bw5GK^u5

Wij hopen van harte, dat we elkaar op vrijdag 5 november 2021 weer zullen ontmoeten op de studiedag in het Compagnie Theater in Amsterdam.

Met vriendelijke groet,

De studiedagcommissie van de NVPP

Willem Heuves
Juud Jonckheer (voorzitter)
Ingrid de Kleine
Nina Silvester
Allette Zoethout

Programma Psychoanalyse & Film

Een maandelijkse filmreeks met thema, inleiding door een deskundige en een nagesprek. Een initiatief van de Nederlandse Psychoanalytische Vereniging (NPaV), in samenwerking met het Louis Hartlooper Complex (Utrecht), Lumière (Maastricht), Ketelhuis (Amsterdam) en Lux (Nijmegen). Het thema van de komende reeks is Goedheid. Voor verdere informatie, zie het Programma Psychoanalyse&Film najaar 2020

Vrijdag 4 december 2020: A day of teaching with … Nancy McWilliams

SAVE THE DATE

Vrijdag 4 december 2020

UPC KU Leuven campus Kortenberg

A day of teaching with… Nancy McWilliams.

Psychoanalytic diagnosis and its implications for treatment

De VVPT organiseert haar derde day of teaching waarin een spreker de ruimte krijgt om ons gedurende een volledige dag kennis te laten maken met zijn of haar werk. Het wordt weer een erg klinische dag met veel aandacht voor de dagelijkse praktijk van de psychoanalytisch psychotherapeut.

We zijn erg fier dat we er in zijn geslaagd om dr. Nancy McWilliams naar Vlaanderen te halen, een van de leading ladies van de psychoanalyse en de psychoanalytische psychotherapie. Zij specialiseerde zich in psychoanalytische psychotherapie en supervisie, de relatie tussen diagnose en behandeling, alternatieven voor DSM en ICD diagnostische conventies, de toepassing van psychoanalytische inzichten bij het begrijpen van de problemen van diverse klinische populaties, en nog heel wat andere thema’s. Velen zullen haar kennen van haar prijswinnende boeken als Psychoanalytic Diagnosis. Second Edition. Understanding Personality Structuren in the Clinical Process dat in heel wat opleidingsmiddens uitvoerig wordt gebruikt, en ook van het recente Psychodynamic Diagnostich Manual. Second Edition. PDM-2.

Wij hebben haar uitgenodigd om vooral te komen spreken over haar visie op psychoanalytische diagnose en case formulation, waarbij de klemtoon ligt op het belang van individuele verschillen vanuit meerdere invalshoeken (temperament, gehechtheidsstijl, defensies, affectieve patronen, onderliggende cognities, zelfwaardering, niveaus van ernst van persoonlijkheidspathologie, enzovoort). En om daarbij vooral de nadruk te leggen op implicaties voor behandeling en klinische voorbeelden.

——-

Noot:

In geval de maatregelen rond Covid-19 niet zouden toelaten om de studiedag live te laten doorgaan, bekijken we andere mogelijkheden zoals een webinar of verplaatsing naar een latere datum. We houden u op de hoogte.

Wij zijn niet bang

de heimelijke kwetsbaarheid van de psychotherapeut

Willem Heuves

Iedereen weet het al: de corona pandemie heeft een enorme inbreuk gemaakt op de ambulante psychotherapiepraktijk. De ontregeling is enorm en door het sociale isolement staat de psychotherapeut er meer dan ooit alleen voor. Behandelingen en collegiaal overleg worden via virtuele platforms voortgezet. Natuurlijk mist iedereen de face-to-face gesprekken. Zowel de patiënten als de therapeuten. En niet alleen het face-to-face contact, maar ook de therapiekamer, de vertrouwde omgeving, de reis ernaar toe, de mijmeringen na de sessie op weg naar huis. Ook bij de patiënten leeft er grote zorg over het welzijn van hun therapeut. Blijft hij/zij wel gezond? Bij veel patiënten leeft ook de angst om een bron van besmetting te zijn voor de therapeut.
Ondanks het grote belang van face-to-face contacten roept de aanbeveling van de LVVP en NIP om de behandelingen weer face-to-face te laten plaatsvinden waar dat kan, net zoals de mededeling van GGZ Nederland, dat groepstherapie weer kan worden opgestart ook vragen op.

Op grond van mijn ervaring als supervisor, opleider en leertherapeut zijn er bij het standpunt van deze beroepsverenigingen kritische kanttekeningen te plaatsen. In veel praktijken zijn face-to-face contacten binnen de RIVM richtlijnen moeilijk te realiseren. Wachtkamers, die te klein zijn, doorloopruimtes die te smal zijn, toiletten die worden gedeeld worden als bron van besmetting gemakkelijk onderschat. Ook hebben praktijkhouders (van zowel grote als kleine praktijken) vaak onvoldoende zicht op het handhaven van de regels en ook niet de tijd en de mogelijkheden om de hygiënische maatregelen naar behoren uit te voeren. Het weer mogelijk maken van face-to-face behandelingen legt dus veel extra werkdruk op de behandelaars en praktijkhouders. Maar er zijn ook de patiënten, die heel slordig om gaan met de richtlijnen; die toch naar de praktijk komen als ze verkouden zijn of keelpijn hebben. Vaak samenhangend met hun persoonlijkheidsproblematiek zijn er patiënten, die de corona crisis bagatelliseren, zich gekleineerd en ingeperkt voelen door de RIVM maatregelen en zich daar dus ook niet of onvoldoende aan houden. In het bijzonder geldt dit voor veel adolescenten en jongvolwassenen, die de maatregelen moeilijk kunnen accepteren en dus ook niet naleven, maar wel zeggen, dat ze het doen. De instructie van de therapeut om hun eigen gezondheid te monitoren en ernaar te handelen (bijvoorbeeld niet naar de praktijk komen als je symptomen hebt) wordt wel begrepen, maar vaak niet nageleefd. Onkwetsbaarheidswaan bestaat echt.

Naast deze praktische bedenkingen tegen voortijdig starten van face-to-face behandelingen, lijkt het ook belangrijk om stil te staan bij de psychische gevolgen van de coronacrisis voor de psychotherapeut. In de discussie op de diverse platforms staan de belangen en de noden van de patiënt centraal en wordt er opvallend weinig gesproken over de kwetsbaarheid en angst van de psychotherapeut. Psychotherapeuten vormen een kwetsbare groep, die zichzelf in de uitoefening van hun werk dient te beschermen.

In de supervisies en (leer-) therapieën van collega’s is dat goed voelbaar. De ‘onzichtbare vijand’ draagt bij aan een permanent gevoel van bedreiging, niet alleen bij de patiënt, maar ook bij de therapeut, die ook nog eens wordt versterkt door het sociale isolement zowel privé als in het werk. Veel collega’s merken hoe vermoeiend het (beeld)bellen is, mede door de extra mentale inzet, die nodig is om de behandelingen te continueren en diepgang te geven. Daarnaast zijn er natuurlijk de zorgen over het uitblijven van nieuwe verwijzingen en de complicaties van online-intakes.
Het wegvallen van het vertrouwde, de ontheemding in de setting treft niet alleen de patiënt, maar de psychotherapeut net zo goed. Zowel in de telefonische als beeldbelsessies wordt de behandelrelatie ogenschijnlijk voortgezet: je kan elkaar horen en zien. Virtueel behandelen kan wel, want de therapeutische relatie is – op de keper beschouwd – vooral een mentale toestand van therapeut en patiënt. Als de therapeut dan ook nog in zijn vertrouwde stoel zit kan het lijken alsof de vertrouwde therapeutische relatie er nog steeds is. Er wordt echter veel gemist, met name de intimiteit en de vertrouwde beslotenheid van de setting. Op deze manier behandelen is nieuw en bevreemdend. Dat is eigenlijk al ingewikkeld genoeg. Freud noemde dat het angstaanjagende kenmerk van ‘das Unheimliche’: het ziet er vertrouwd uit; het lijkt echt, maar het is het (net) niet.

In de coronacrisis worden psychotherapeuten ook nog op een andere wijze op de proef gesteld. Psychotherapeuten zijn goed opgeleid om de angsten en bezorgdheden van de patiënt te begrijpen. De bedreiging door de ‘onzichtbare vijand’ staat vaak centraal in de zitting. In deze coronacrisis doen psychotherapeuten dan ook extra hun best om steun en ‘holding’ te bieden. Deze dreiging treft echter niet alleen de patiënt, maar ook de psychotherapeut. De ouder-kind relatie is vermoedelijk de meest bekende metafoor voor de therapeutische relatie, waarin het de ouder is, die het angstige kind holding en containment biedt. Maar wat als de realiteit van die ouder ook bedreigd is? Op welke wijze kan dit in de therapeutische relatie worden gecommuniceerd? De coronacrisis raakt ook bij psychotherapeuten een apocalyptische onderlaag en schept een sfeer van machteloosheid en bedreiging. De loochening van de eigen kwetsbaarheid in een situatie waarin ook de patiënt weet dat de therapeut kwetsbaar is, maakt de setting ongeloofwaardig en onecht. De patiënt is niet de enige die zich bedreigd voelt en ontregeld is. Nog nooit heb ik mijn collega’s zoveel grappen horen en zien maken over corona. Ook psychotherapeuten stralen onkwetsbaarheidswaan uit. Patiënten registreren die ontregeling en vage bedreiging bij hun behandelaren heel goed en het lijkt mij voor de behandeling belangrijk om die op adequate wijze met elkaar te delen en bespreekbaar te maken. De behandelaar die voorwendt, die kwetsbaarheid niet te voelen doet nogal wat afbreuk aan zijn/haar eigen integriteit. Is de onverstoorbare psychotherapeut, die binnen de richtlijnen van de RIVM zijn patiënten weer face-to-face gaat zien en de groepstherapie gaat opstarten nog wel geloofwaardig?
Het lijkt op heel hard fluiten in een donker bos en zachtjes zingen: we zijn niet bang.

Geannuleerd: vrijdag 6 november 2020 NVPP studiedag over ontheemding

Tot grote teleurstelling en met pijn in het hart heeft de studiedagcommissie van de NVPP in goed overleg met het bestuur besloten om de studiedag van 6 november 2020 niet door te laten gaan. Door de onvoorspelbaarheid van de corona crisis kan een studiedag zoals de deelnemers die gewend zijn niet worden gegarandeerd. Daarom zal de studiedag worden uitgesteld naar 5 november 2021. We hopen elkaar dan weer op vertrouwde wijze te kunnen ontmoeten.