Auteursarchief: redactie

Programma Psychoanalyse & Film

Een maandelijkse filmreeks met thema, inleiding door een deskundige en een nagesprek. Een initiatief van de Nederlandse Psychoanalytische Vereniging (NPaV), in samenwerking met het Louis Hartlooper Complex (Utrecht), Lumière (Maastricht), Ketelhuis (Amsterdam) en Lux (Nijmegen). Het thema van de komende reeks is Goedheid. Voor verdere informatie, zie het Programma Psychoanalyse&Film najaar 2020

Vrijdag 4 december 2020: A day of teaching with … Nancy McWilliams

SAVE THE DATE

Vrijdag 4 december 2020

UPC KU Leuven campus Kortenberg

A day of teaching with… Nancy McWilliams.

Psychoanalytic diagnosis and its implications for treatment

De VVPT organiseert haar derde day of teaching waarin een spreker de ruimte krijgt om ons gedurende een volledige dag kennis te laten maken met zijn of haar werk. Het wordt weer een erg klinische dag met veel aandacht voor de dagelijkse praktijk van de psychoanalytisch psychotherapeut.

We zijn erg fier dat we er in zijn geslaagd om dr. Nancy McWilliams naar Vlaanderen te halen, een van de leading ladies van de psychoanalyse en de psychoanalytische psychotherapie. Zij specialiseerde zich in psychoanalytische psychotherapie en supervisie, de relatie tussen diagnose en behandeling, alternatieven voor DSM en ICD diagnostische conventies, de toepassing van psychoanalytische inzichten bij het begrijpen van de problemen van diverse klinische populaties, en nog heel wat andere thema’s. Velen zullen haar kennen van haar prijswinnende boeken als Psychoanalytic Diagnosis. Second Edition. Understanding Personality Structuren in the Clinical Process dat in heel wat opleidingsmiddens uitvoerig wordt gebruikt, en ook van het recente Psychodynamic Diagnostich Manual. Second Edition. PDM-2.

Wij hebben haar uitgenodigd om vooral te komen spreken over haar visie op psychoanalytische diagnose en case formulation, waarbij de klemtoon ligt op het belang van individuele verschillen vanuit meerdere invalshoeken (temperament, gehechtheidsstijl, defensies, affectieve patronen, onderliggende cognities, zelfwaardering, niveaus van ernst van persoonlijkheidspathologie, enzovoort). En om daarbij vooral de nadruk te leggen op implicaties voor behandeling en klinische voorbeelden.

——-

Noot:

In geval de maatregelen rond Covid-19 niet zouden toelaten om de studiedag live te laten doorgaan, bekijken we andere mogelijkheden zoals een webinar of verplaatsing naar een latere datum. We houden u op de hoogte.

Wij zijn niet bang

de heimelijke kwetsbaarheid van de psychotherapeut

Willem Heuves

Iedereen weet het al: de corona pandemie heeft een enorme inbreuk gemaakt op de ambulante psychotherapiepraktijk. De ontregeling is enorm en door het sociale isolement staat de psychotherapeut er meer dan ooit alleen voor. Behandelingen en collegiaal overleg worden via virtuele platforms voortgezet. Natuurlijk mist iedereen de face-to-face gesprekken. Zowel de patiënten als de therapeuten. En niet alleen het face-to-face contact, maar ook de therapiekamer, de vertrouwde omgeving, de reis ernaar toe, de mijmeringen na de sessie op weg naar huis. Ook bij de patiënten leeft er grote zorg over het welzijn van hun therapeut. Blijft hij/zij wel gezond? Bij veel patiënten leeft ook de angst om een bron van besmetting te zijn voor de therapeut.
Ondanks het grote belang van face-to-face contacten roept de aanbeveling van de LVVP en NIP om de behandelingen weer face-to-face te laten plaatsvinden waar dat kan, net zoals de mededeling van GGZ Nederland, dat groepstherapie weer kan worden opgestart ook vragen op.

Op grond van mijn ervaring als supervisor, opleider en leertherapeut zijn er bij het standpunt van deze beroepsverenigingen kritische kanttekeningen te plaatsen. In veel praktijken zijn face-to-face contacten binnen de RIVM richtlijnen moeilijk te realiseren. Wachtkamers, die te klein zijn, doorloopruimtes die te smal zijn, toiletten die worden gedeeld worden als bron van besmetting gemakkelijk onderschat. Ook hebben praktijkhouders (van zowel grote als kleine praktijken) vaak onvoldoende zicht op het handhaven van de regels en ook niet de tijd en de mogelijkheden om de hygiënische maatregelen naar behoren uit te voeren. Het weer mogelijk maken van face-to-face behandelingen legt dus veel extra werkdruk op de behandelaars en praktijkhouders. Maar er zijn ook de patiënten, die heel slordig om gaan met de richtlijnen; die toch naar de praktijk komen als ze verkouden zijn of keelpijn hebben. Vaak samenhangend met hun persoonlijkheidsproblematiek zijn er patiënten, die de corona crisis bagatelliseren, zich gekleineerd en ingeperkt voelen door de RIVM maatregelen en zich daar dus ook niet of onvoldoende aan houden. In het bijzonder geldt dit voor veel adolescenten en jongvolwassenen, die de maatregelen moeilijk kunnen accepteren en dus ook niet naleven, maar wel zeggen, dat ze het doen. De instructie van de therapeut om hun eigen gezondheid te monitoren en ernaar te handelen (bijvoorbeeld niet naar de praktijk komen als je symptomen hebt) wordt wel begrepen, maar vaak niet nageleefd. Onkwetsbaarheidswaan bestaat echt.

Naast deze praktische bedenkingen tegen voortijdig starten van face-to-face behandelingen, lijkt het ook belangrijk om stil te staan bij de psychische gevolgen van de coronacrisis voor de psychotherapeut. In de discussie op de diverse platforms staan de belangen en de noden van de patiënt centraal en wordt er opvallend weinig gesproken over de kwetsbaarheid en angst van de psychotherapeut. Psychotherapeuten vormen een kwetsbare groep, die zichzelf in de uitoefening van hun werk dient te beschermen.

In de supervisies en (leer-) therapieën van collega’s is dat goed voelbaar. De ‘onzichtbare vijand’ draagt bij aan een permanent gevoel van bedreiging, niet alleen bij de patiënt, maar ook bij de therapeut, die ook nog eens wordt versterkt door het sociale isolement zowel privé als in het werk. Veel collega’s merken hoe vermoeiend het (beeld)bellen is, mede door de extra mentale inzet, die nodig is om de behandelingen te continueren en diepgang te geven. Daarnaast zijn er natuurlijk de zorgen over het uitblijven van nieuwe verwijzingen en de complicaties van online-intakes.
Het wegvallen van het vertrouwde, de ontheemding in de setting treft niet alleen de patiënt, maar de psychotherapeut net zo goed. Zowel in de telefonische als beeldbelsessies wordt de behandelrelatie ogenschijnlijk voortgezet: je kan elkaar horen en zien. Virtueel behandelen kan wel, want de therapeutische relatie is – op de keper beschouwd – vooral een mentale toestand van therapeut en patiënt. Als de therapeut dan ook nog in zijn vertrouwde stoel zit kan het lijken alsof de vertrouwde therapeutische relatie er nog steeds is. Er wordt echter veel gemist, met name de intimiteit en de vertrouwde beslotenheid van de setting. Op deze manier behandelen is nieuw en bevreemdend. Dat is eigenlijk al ingewikkeld genoeg. Freud noemde dat het angstaanjagende kenmerk van ‘das Unheimliche’: het ziet er vertrouwd uit; het lijkt echt, maar het is het (net) niet.

In de coronacrisis worden psychotherapeuten ook nog op een andere wijze op de proef gesteld. Psychotherapeuten zijn goed opgeleid om de angsten en bezorgdheden van de patiënt te begrijpen. De bedreiging door de ‘onzichtbare vijand’ staat vaak centraal in de zitting. In deze coronacrisis doen psychotherapeuten dan ook extra hun best om steun en ‘holding’ te bieden. Deze dreiging treft echter niet alleen de patiënt, maar ook de psychotherapeut. De ouder-kind relatie is vermoedelijk de meest bekende metafoor voor de therapeutische relatie, waarin het de ouder is, die het angstige kind holding en containment biedt. Maar wat als de realiteit van die ouder ook bedreigd is? Op welke wijze kan dit in de therapeutische relatie worden gecommuniceerd? De coronacrisis raakt ook bij psychotherapeuten een apocalyptische onderlaag en schept een sfeer van machteloosheid en bedreiging. De loochening van de eigen kwetsbaarheid in een situatie waarin ook de patiënt weet dat de therapeut kwetsbaar is, maakt de setting ongeloofwaardig en onecht. De patiënt is niet de enige die zich bedreigd voelt en ontregeld is. Nog nooit heb ik mijn collega’s zoveel grappen horen en zien maken over corona. Ook psychotherapeuten stralen onkwetsbaarheidswaan uit. Patiënten registreren die ontregeling en vage bedreiging bij hun behandelaren heel goed en het lijkt mij voor de behandeling belangrijk om die op adequate wijze met elkaar te delen en bespreekbaar te maken. De behandelaar die voorwendt, die kwetsbaarheid niet te voelen doet nogal wat afbreuk aan zijn/haar eigen integriteit. Is de onverstoorbare psychotherapeut, die binnen de richtlijnen van de RIVM zijn patiënten weer face-to-face gaat zien en de groepstherapie gaat opstarten nog wel geloofwaardig?
Het lijkt op heel hard fluiten in een donker bos en zachtjes zingen: we zijn niet bang.

Geannuleerd: vrijdag 6 november 2020 NVPP studiedag over ontheemding

Tot grote teleurstelling en met pijn in het hart heeft de studiedagcommissie van de NVPP in goed overleg met het bestuur besloten om de studiedag van 6 november 2020 niet door te laten gaan. Door de onvoorspelbaarheid van de corona crisis kan een studiedag zoals de deelnemers die gewend zijn niet worden gegarandeerd. Daarom zal de studiedag worden uitgesteld naar 5 november 2021. We hopen elkaar dan weer op vertrouwde wijze te kunnen ontmoeten.

 

Tips voor online behandelen

In verband met de maatregelen m.b.t. het Corona virus is het helaas op dit moment niet meer mogelijk onze patiënten/cliënten live te zien. Veel collega’s zijn inmiddels overgestapt op online behandelingen, waardoor de therapeutische relatie niet stopt en de psychotherapie toch kan doorgaan.

Binnen het bestuur van de NVPP verzamelden we enkele tips en adviezen, die we graag langs deze weg delen. We zien e-therapie bij psychoanalytische psychotherapie niet als volledige, volwaardige vervanging voor live contact, maar wellicht helpt het ons om het zo goed mogelijk te laten werken – als de situatie ons noopt om online te moeten werken met onze cliënten.

Tips voor online behandelen:

  1. Zorg dat je zelf vertrouwd raakt met het programma wat je gebruikt door het een paar keer uit te testen.
  2. Gebruik alleen een beveiligd programma. Diverse vakverenigingen geven daarover advies (zoals de LVVP, NVP).
  3. Houd rekening met technische opstarttijd met je cliënten. Ze hebben wellicht wat begeleiding nodig dus zorg er ook voor dat je een telefoonnummer bij de hand hebt.
  4. Ga op ooghoogte van je camera zitten en zorg dat je hele hoofd en bovendeel van je romp in beeld is. Dit kijkt het meest natuurlijk.
  5. Ga comfortabel zitten, bij voorkeur in de stoel waarin je ook je normale sessies doet. Ontspan en probeer bewust in je therapiemodus te komen (is niet hetzelfde als een vergadermodus).
  6. Check je achtergrond en zorg dat deze neutraal is. Let ook op storend lichtinval. Zet eventueel een object op de achtergrond (bloemen, kunst). Sommige beeldbelprogramma’s hebben de optie om de achtergrond te vervagen zodat het minder afleidt.
  7. De techniek roept meer afstandelijkheid en rationaliteit op. Pas je gesprekstechnieken aan om dat meer te overbruggen dan je gewoonlijk zou doen. Bijv: explicieter nonverbaal en verbale empathie tonen. Vaker gevoelsreflecties geven. Benoem de nonverbale emotionele expressie van je client, dat helpt om het contact dichterbij te halen (“ik zie dat je wegkijkt, ik hoor dat je stem breekt” etc.). Maak gebruik van mentaliseren bevorderende interventies om het gemis aan informatie wat je in live contact opvangt op therapeutische wijze te compenseren (en er je voordeel mee te doen).
  8. Evalueer hoe het is om online te praten met elkaar en ben transparant over hoe jij dit ervaart.
  9. Voor groepen: maak aanvullende groepsafspraken met je cliënten (zie hieronder).

 

Aanvullende afspraken voor clienten in online behandelgroepen.

NB Deze zijn afgestemd op het werken in Zoom, dus moeten aangepast worden als je een ander programma gebruikt.

Deel deze afspraken voor de sessie start met alle groepsdeelnemers en neem ze even mondeling door.

Online gespreksregels:

  • Neem plaats in een ruimte waar je gedurende de sessie niet gestoord kan worden, en niet hoorbaar bent voor anderen.
  • Gebruik bij voorkeur oortjes met een microfoon.
  • Gebruik ‘galleryview’ voor een groepsgesprek, en ‘speakerview’ voor presentaties door 1 persoon (rechtsboven).
  • Blijf met je gezicht gericht naar de camera zodat iedereen je altijd kan zien. Probeer je camera op ooghoogte te zetten, en je gezicht ongeveer even groot als die van de anderen.
  • Beweeg niet teveel.
  • Als er achtergrond geluid is, klik dan even op ‘mute” (rechtsboven).
  • Uit je zichtbaar non-verbaal als je iets wilt bevestigen of ontkrachten (omdat anders iedere “hum hum” de spreker onderbreekt).
  • Wil je iets zeggen, maar kom je er niet tussen: steek je hand op. De gespreksleiders geven je dan het woord.
  • Wil je iets vragen tijdens een presentatie: klik dan op “reactions” en klik op het handje.
  • Niet roken, eten of weglopen tijdens de sessie. Telefoons op niet storen.

 

Geannuleerd: psychoanalytische avond over Dali en Freud

In verband met de aangescherpte maatregelen m.b.t. het Coronoavirus komt de voor 2 april  2020 geplande psychoanalytische avond te vervallen.

 

Op donderdag 2 april a.s. organiseert de NVPP een psychoanalytische avond, die zowel voor leden als belangstellende niet-leden openstaat.

Thijs de Wolf zal ons deze avond meenemen naar het bezoek van Dali aan Freud. Het was vooral Dali die een intense discussie met Freud over het narcisme voor ogen had. Dit naar aanleiding van zijn schilderij over de wedergeboorte van Narcissus. Overigens had Dali ook een intensief contact met Lacan. Het zal 2 april gaan over Dali, Freud, Lacan, de Spiegel, Narcisme, Object- en Ego-gerichte libido.

We hopen je op 2 april welkom te kunnen heten. Er zijn geen kosten verbonden aan het bijwonen van deze avond.

Locatie: Olympiaplein 4 te Amsterdam

Inloop vanaf 19.30 uur, we beginnen om 20.00 uur.

I.v.m. een aantal praktische zaken graag van tevoren opgeven via info@nvpp.nl

Terugblik studiedag 1 november 2019

Geannuleerd: voorlichtingsavond over de opleiding psychoanalytische psychotherapie

In verband met de aangescherpte maatregelen m.b.t. het Coronoavirus komt de voor 26 maart 2020 geplande voorlichtingsavond te vervallen.

 

 

Geïnteresseerd in het psychoanalytisch gedachtegoed en op zoek naar verdieping? Per september 2020 zal in Amsterdam weer een 4-jarige opleiding tot psychoanalytisch psychotherapeut van start gaan.

In verband hiermee vindt op donderdag 26 maart 2020 een voorlichtingsavond plaats, eveneens in Amsterdam.

PROGRAMMA:

19.30-20.00     Inloop met koffie  en thee

20.00 uur         Introductie a.h.v. filmfragment, door  Coralina Versteeg, lid van de Opleidingscommissie

20.20 uur         Hoe word je psychoanalytisch  psychotherapeut van de NVPP?

Dorien Philipszoon, voorzitter van de Opleidingscommissie, geeft informatie over:

–             de NVPP

–             de opleiding en het opleidingscurriculum

–             de kinder- en jeugd specialisatie

20.50 uur          Ervaringen van (voormalige) opleidingskandidaten

21.15 uur          Gelegenheid tot het stellen van vragen

21.30 – 22.00   Borrel en informeel informatiemoment

Inschrijving voor deze informatieavond en verdere informatie bij het secretariaat van de NVPP: info@nvpp.nl

 

De opleiding bestaat uit:

– een cursorisch gedeelte met ruim aandacht voor de theorie en techniek van psychoanalytische evidence based behandelingen en de toepassing hiervan in de huidige GGZ praktijk

– een psychoanalytische leertherapie van 2 x per week gedurende minimaal een jaar, parallel aan de start van het supervisietraject

– een aantal onder supervisie uitgevoerde behandelingen

Indien er aantoonbaar ervaring is op bovengenoemde onderdelen, kan dispensatie aangevraagd worden.

De opleiding geeft toegang tot het lidmaatschap van de NVPP. Men wordt opgeleid tot psychoanalytisch psychotherapeut voor volwassenen.

De aanmelding voor de opleiding staat open:

– voor psychotherapeuten (en voor hen die in opleiding zijn tot psychotherapeut)

– voor psychiaters (en voor hen die in opleiding zijn tot psychiater)

– voor klinisch psychologen (en voor hen die in opleiding zijn tot klinisch psycholoog)

Toegang tot de opleiding wordt voorafgegaan door een kennismakingsprocedure waarbij o.a. uw vooropleiding en motivatie voor de opleiding aan bod komen.

Start opleiding: september 2020

Plaats: Amsterdam

Tijdstip: dinsdagavond

Duur van het cursorisch gedeelte: 4 jaar

Kosten: ca. 2600 euro per jaar.